Şavakça Sözlük (Ferhenga Şekakî)

Şavaklara özgü kelimeleri burada toplayıp, bir nevi sözlüğümüzü oluşturalım…

çekçekû; çekirge. Bu kelime Şavak ve Malatya-Maraş yöresi Kurmancisine özgüdür. Standart Kürtçe (Kurmanci) de “çekirge” için “kulî” kelimesi kullanılıyor.

tûlengî : rengi gitmiş, sararmış, hastamsı. özellikle hasta koyunlar için kullanılır. insanlar içinde mecazi olarak kullanıldığı durumlar vardır.

gû berdan: (kulak salmak): bir Şavak deyimidir. Tembelleşmiş, mızışmış kişiler için kullanılır.

kadîn: samanlik…

didan: Şavak Kurmancisinde ‘diş’ için kullanıır. Standart Kurmanciden farklıdır.

ıspıng: Şavaklıların Türkçe ‘yemlik otu’ denilen pişirilmeden yenen ot için kullandıkları isimdir. Tuzlanıp yenir. Bahar mevsiminde baharlık yaylalarda yetişir.

ax : toprak, vatan,…

cinnorek : bir nevi masal, güney kurmancisinde ki karşılığı ‘çirok’ olan kelime,


teşi : yünden ip yapmak için kullanılan alet

kovık: …

bazîn : bilerzik

hujîk (xujık) : koyun gübresi

herd : yer, memleket,zemin

beri : koyun sağımın yapıldığı yer

daneh! : beride sağımcının koyunun geri itilmesi için söylediği söz 🙂

kurînk: (su veya saman) oluk

berxîk: kuzu

kavir: toğlu, şişek

beran: koç

mihî: koyun

belindir: üç yaşında koyun

bızaştir: dört yaşını geçmiş koyun

hillî : mevsiminden önce doğmuş kuzu

kerî : sürü(koyun)

celep : sürü(dana)

pivok: güzün habercisi yayla çiçeği


dımast : kurutulmuş yoğurt. Uzun süre saklanabilen, genellikle yazın hazırlanıp kışın kullanılan bir yiyecek. İran’lıların da dımast a benzer keşk dedikleri bir yiyecekleri var. Ama keşki genellikle yemeklere sos olarak kullanıyorlar. Halbuki biz dımastı her türlü kullanırız.

şor: tuzlu. İngilizce’de telaffuzu benzer sour kelimesi var. Ama sour, tuzludan çok ekşi anlamındadır. Şavaklılar ise ekşi için başka bir kelime kullanırlar.

tırş :ekşi

tırş, ayrıca bozulmuş kokular ve tatlar için de kullanılır.

duj: ekşiden farklı bir ekşi tadıdır. türkçe’deki karşılığını bilemiyorum.

tal (tehl) : acı

ağu: acı

şirin: tatlı

şujîk: yoğurt veya peynir suyu. Şujıktan lor elde edilir. ayrıca salamura peynirinin uzun süre muhafaza edilmesi için doğal bir koruyucudur.Türkçe konuşurken genellikle telaffuzunu şüşük şeklinde yaparız.

sebî: gariban . Diğer Kurmanci şivelerinde kullanılan belengaz kelimesi Şavaklarda pek kullanılmaz.

buhşi (bûxşi): testere . Aslı buhçi olan Türkçe kökenli bir kelime.

dûrîf (dürüf) : yen, görünüş, sembol. Genellikle kuzuların kulaklarına vurulan her ailenin kendine özgün şekli olan sembol.

gejjo(gej) : geri zekalı, saf, aklı havada.

gûşgane : tencere

çilm: sümük (sıvımsı)

xîrnik : sümük (katılaşmış)

theyrdolu (bi kurmancî ‘zîpik’ yan ‘gijlok’)

baranyağmur

berfkar

glêlehortum (bi kurmancî ‘bablîsok’)

barüzgar

(ketına) kıravûçiğ (düşmesi)

le sel

germ sıcak

hınik ılık

sarsoğuk

serma soğukluk

arrazul :  yaramaz, mız mız çocuk

destel

ling ayak

poz burun

ser : baş

kûr kafa

lêvdudak

çawgöz

bijang kirpik

henî alın

pofîk bir nevi pasta…

birbîrûsk : şimşek

pol: köz

devam edecek…

20 Responses to Şavakça Sözlük (Ferhenga Şekakî)

  1. hasan dedi ki:

    ‘arrazul’ on numara olmuş…. kardeş…. devam et…
    bie kaç tane de ben söyleyeyim.
    ‘teşi’ – türkçe karşılığı nedir ben de bilmiyom..
    ‘kovık’-
    ‘bazın’-
    ‘hujık’-

  2. muhammed emin budak dedi ki:

    şavag aşiretinin okadar çok sorunu varken siz oturmuş dil sorununu tartışıyorsunuz yıllardır konuştugumuz türkçeye ne olduda şimdi kürtçe kelimeleri şavag alfabesi diye tanıtıyorsunuz yanlış şeyler bunlar ben bir şavaglı olarak kınıyorum sizleri ilk başta kapalı yaylaların açılmasını konuşun yayla vergilerinin kaldırılmasını kışlık obaların verilmesini arpa fiyatlarının dengede tutulmasını peynir fiyatlarını tüccarların büyük paralar vurup şavag milletini nasıl kandırdıgını her yıl yüzlerce tüccarın kuzu almak için gelip milletimizi çarptıgını konuşun okul sorunlarını yol sorunları elektirik sorunlarını istihtam sorunlarını konuşun yaylaya çıktıklarında şavaglıları rahat bırakmayan kazancını yiyecegini elinden almaya çalışan zor kullanan pkk köpeklerini konuşun tabi haklısınız hiç bir sorunumuz yok tek sorunumuz şavag alfabesi ben muhammed emin budak ben budogluyum varsa yanlış söyleyin

    • Cengiz Direjan dedi ki:

      Köpek dediğin insanlar olmazsa bugün aslını savunacak bir tane adam olmaz toprak mülkiyetini savunacak birileri yine olmaz meselelere bu kadar aşağıdan bakmak ancak bir aşşaılığa yakışır doğruya sen zaten asimile olmuşsun türkçenin suyumu çıktı git türkçe konuş tc mahkemelerinde hakkını ara kendi özünü kendi kültürünü yayınlarak yaşatmaya çalışan bu sitede ne işin var sığır çobanı

  3. napak dedi ki:

    Evet haklısınız biz Şavakların çok sorunu var. Ve siz o sorunları tartışmaktan bahsetmişsiniz. O konuları tartışıp çözüm üretebilmemiz için öncelikle birlik olmamız lazım. Şavakların bu her şeye muhalefet yapma anlayışıyla da birlik zor gözüküyor. Birinci söylediğiniz şeye gelince ben de size aynı soruyu sorarım; yıllarca konuştuğumuz anadilimiz Kurmanciye ne oldu da artık konuşmuyoruz…

  4. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Ax’ | Şavak Obası

  5. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Teşi’ | Şavak Obası

  6. Geri bildirim: Navên Nebatan Bî Şekaki : Ispıng | Şavak Obası

  7. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Quşxane’ | Şavak Obası

  8. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Teşi’ | Şavak Obası… Obê Şekakan..

  9. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Bazin’ | Şavak Obası… Obê Şekakan..

  10. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Didan’ | Şavak Obası… Obê Şekakan..

  11. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Hujîk’ (Xujîk) | Şavak Aşireti | Şekakan…

  12. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Zîrtanos’ (Soytarı) | Şavak Aşireti | Şekakan…

  13. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Çekçekû’ (Çekirge) | Şekakan | Şavaklar

  14. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Ax’ | Şekakan | Şavaklar

  15. Geri bildirim: Navên Nebatan Bî Şekaki : Ispıng | Şekakan | Şavaklar

  16. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Quşxane’ | Şekakan | Şavaklar

  17. Geri bildirim: Ferhenga Şekakan: ‘Bazin’ | Şekakan | Şavaklar

  18. Nepak Nexrab dedi ki:

    Kardas
    duj: ekşiden farklı bir ekşi tadıdır. türkçe’deki karşılığını bilemiyorum
    demissin. Bu kelime sozluklerde yok o nedenle emin olmak icin rica etsem ne tür ekşiliklerde durumlarda kullanildigini örnekle aciklayabilir miin? Tabi mumkunse Kurtce… Ayrica acaba bu duj ile Kurtce tuj:aci arasindaki benzerlik tesaduf mu?

    Bu site icin butun kurt halki adina olmasa da-malum baska sorunumuz mu yok diye dert yananlar, niyeyse senin Kurtce yazmani dert ediyorlar, baska sorunlari mi yok ki acaba- en azindan kendi adima cok tesekkur eder iyi calismalar dilerim

Sen ne düşünüyorsun? (Derdê te çiye bra?)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s