Şavaklar Hakkında Bilimsel Araştırmalar – 1: Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık

Prof. Dr. Muhtar Kutlu- Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık

Şavaklar hakkında etnik kökenimizle ilgili sık sık gelen sorular üzerine bir derleme yapmaya karar verdik. İçinde bizim ile ilgili ifadelerin geçtiği araştırmaların derlemesi.

Biz ısrarla bu konudan uzak durmaya, bizim için birincil dereceden ehemmiyet arz etmediğini belirtmemize rağmen, halen ısrarla böyle bir şey istendi.

Biz de öncelikle yapılanları anlatıp en son olarak bir yol haritası göstermek istiyoruz.

Muhtar Kutlu kimdir?

Gazi Üniversitesi araştırma görevlisi, Isparta’lı bir araştırmacıdır.

Doğu Anadolu göçer aşiretleri hakkında birçok araştırma yapmıştır. Özellikle Elazığ Bölgesi yerel kimliklerini incelemiştir.

Aslen bir batı ilinden olan bir araştırma görevlisinin doğu aşiretleri hakkında bir şeyler hazırlaması bizi mutlu etmiştir.  Asıl sevindiren şey ise, bir sezon boyunca Şavak yaylalarını gezip Şavakları yerinde görüp çalışmasını yapmasıdır.

Buyrun, 80’li yıllarda yaptığı Şavaklar ile alakalı olarak çalışmalarından yalnızca birisi olan ‘Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık’ isimli çalışmasını irdeleyelim.

“Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık” Çalışmasının içeriği;

Yıllar önce Şavaklar hakkında yapılan bu çalışmayı duyunca bir hayli heyecanlanmıştım. Daha doğrusu Muhtar Kutlu’nun yaptığı çalışmaya koyduğu isimdi beni heyecanlandıran. Henüz internet üzerinden temin edilmesi mümkün olmadığı bir vakitte, Beyoğlu’nun eski bir sahafçısında bulabildim kitabı.

Belki beklediğim bir içerik yoktu ama içerisinde başka çok güzel şeyler vardı. Mesela saha çalışmaları esnasında çektiği fotoğraflar, dönemin Şavak oba düzeni, giyim kuşamı hakkında fikirler veriyordu.

Yine aynı şekilde çalışmanın içeriğinde çok önemli folklorik saptamalar vardır ki tespiti taktire şayandır.

Ama bir husus vardır ki, değerli yazarımız kitabın isminde öne sürdüğü iddiaya yönelik hiçbir doğrulayıcı tespit bulamamıştır.

Çalışmanın arka planı;

Biz bu hatasından dolayı çalışmayı külliyen kerih görecek değiliz lakin bazı şeyleri anlamamız lazım. Tam da bu yazıyı yazmaya başlayacağım vakit NTV’de Oğuz Hakseverin konuğu olan İstanbul Şehir Üniversitesi öğretim üyesi Ferhat Kentel’in açıklamalarını dinledim. Tam olarak da bu konudan bahsediyordu.

Kentel’in anlattığına göre 80’li yıllarda üniversitelere sık sık ‘Kürtlerin Türk olduğuna dair araştırma yapılsın’ diye tamim gelirmiş.  Ve bu yönde araştırma yapmanın araştırmacı kesime devletin olanaklarından nasıl yararlar sağlandığından bahsetti.

Aksi yönde yapılan çalışmaların durumunu anlatmaya gerek yoktur sanırım.

İşte tam da böyle bir dönemde aşiretimiz ile ilgili de birçok çalışma yapılmıştır. Profesör rütbesine erişmiş olan(!) Dr. Muhtar Kutlu da bu araştırmacılardandır.

Kendisi hakkında olumlu tespitlerimizi yukarıda sıralamıştık. Biraz da eleştirelim. Çalışması esnasında aylarca Şavaklar içinde kalmış birinin Şavaklılar’ın farklı bir dil konuştuklarının farkına varmaması büyük bir talihsizliktir. Veya şöyledir; Muhtar kutlu yalnızca görmek istediklerini görmüştür. Ve ödülünü almıştır.

En son olarak şunu diyelim; Muhtar Kutlu’nun çalışması kitabın isminin değiştirilmesi şartıyla aşiretimiz hakkında çok güzel bir çalışma olabilir.

Alîbeg Komêrî, Şekakan Araştırma Komitesi

Reklamlar
Bu yazı Araştırma (Lêkolîn) içinde yayınlandı ve , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

2 Responses to Şavaklar Hakkında Bilimsel Araştırmalar – 1: Şavaklı Türkmenlerde Göçer Hayvancılık

  1. Shibumi dedi ki:

    Merhaba,
    Yazdıklarınıza Muhtar Hoca’nın bir öğrencisi olarak ve haddim olmayarak kısa bir cevap yazmak istedim. Çalışmanın ismi konusunda hocanın kendisinin de mutsuz olduğunu bilmeniz belki sizi rahatlatacaktır. Özellikle “etnografik araştırmaların çeşitli zorlukları, araştırmacıyı aşan problemler” gibi konuları işlediğimiz derslerde hoca mutlaka bu konudan bahseder ve çalışmanın yapıldığı yıllardaki konjonktürün, yaptığı çalışmanın adını ve içeriğini nasıl etkilediğini ve özellikle isim konusunda nasıl ödün vermek zorunda bırakıldığını neredeyse tüm öğrencileri bilir. Bu tansiyonlu topraklarda halkbilimci olmanın zorluklarını ilk elden yaşayan birisi olarak hocanın biz öğrencilerine anlattığı belki de en can sıkıcı hikâyesi budur.
    Başta da söylediğim gibi Muhtar Hoca’yı savunmak veya onun adına konuşmak haddim değil. Sadece akademik birikiminden değil insanlığından ve duruşundan da her daim feyz alan birisi olarak hocamı bu şekilde tanımanıza gönlüm razı olmadı.
    Umarım günün birinde kendisiyle tanışma şansınız olur ve hikâyeyi bir de kendisinden dinlersiniz.
    Saygılar

    • Dogania dedi ki:

      bu yazıyı yazalı tam iki yıl olmuş şebnem hanım. önce yazımı tekrardan okudum bir kusurum var mı diye, yok gibi. muhtar hocayı şahsen tanımıyorum. sadece bu çalışması üzerinden biraz bilgi sahibiyim. bu kitabı arayıp beyoğlu’da bir sahafda bulabilmiştim. çok güzel bir kitap. teşekkür etmeliyiz muhtar kutluya. en azından içerisindeki fotoğraflar için. onlar bile bir dönemimizi anlatmaya yetiyor. benim eleştirim muhtar kutluya değildi yanlış anlamayın. sizin de dediğiniz gibi dönemin araştırmacılar üzerine yaptığı o etkiyi eleştirmiştim. ki bu baskıya maruz kalan sadece muhtar hocamız değil bir çok araştırmacıdır.
      bu arada eğer muhtar hoca ile tanışma imkanım olursa kendisini tekrar şavak obalarına davet edeceğim. bu sefer daha gönlünce hareket eder. çok çok güzel olur. hem yıllar sonra şavak topluluğunun değişimini de gözlemlemiş olur.
      saygı bizdem şibumi (şebnem) hanım….

Sen ne düşünüyorsun? (Derdê te çiye bra?)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s