Şavakça İçin En Uygun Alfabe

Şavak dilinde (şivesinde) yazılar yazabilmek için, Türkçede olmayan sesleri göstermek için, Türkçe alfabeye çeşitli ekler yapmak gerekir.   Bazı kimseler farklı harflere gerek olmadığını düşünebilir. Veya bu durumu tamamen siyasi bulup karşı da çıkabilir.  Bizim amacımız, siyasetten elimizden geldiğince uzak durmaktır. Ancak ülkemizde her şey siyasete yorumlanabildiğinden bu tamamıyla mümkün değildir.

Öncelikle birkaç kelime gösterip nelere ihtiyacımız olduğunu belirteyim; Mesela  ‘toprak’ sözcüğüne karşılık gelen Şavakça sözcüğü bir düşünün. Nasıl yazmayı planlıyorsunuz. Veya ‘su’ kelimesine bir bakın.  Sonuçta bir ihtiyacın olduğu aşikardır.  Aynı sorun Türkçenin Arap alfabesinden Latin alfabesine geçirtilmesinde de olmuştu. Ve bu sorun, yeni alfabeye yeni harfler ekleyerek çözülmeye çalışıldı. Ancak onun da yeterli olduğu söylenemez. Şayet Latin alfabesini tamamen uyarlasalardı belki daha iyi olabilirdi. Mesela halen bir ihtiyaç olarak duran Arap alfabesindeki ‘kef’ harfi için, Latin alfabesindeki ‘q’  harfi düşünülebilirdi…

Şimdi Şavakça için neler önerebiliriz bir ona bakalım;

–          Latin alfabesini tamamıyla kullanıp, mevcut harfleri kendi seslerimize göre işlevlendiririz; ‘x’ harfini kullanarak, ‘ax’ (toprak) kelimesini türetebiliriz. Bunu ‘ğ’ yi kullanarak ‘ağ’ olarak yapamayız. Arap alfabesini bilen biri bu farkı çok iyi anlayabilir. Biri ‘ha’ harfi, diğeri ‘gayn’ harfidir.  Yine bunun gibi ‘w’ harfiyle ‘aw’ (su) kelimesini türetebiliriz. Burada da ‘av’ dersek farklı bir kelime olur. Yani Türk alfabesine ek olarak; q,w,x harflerini kullanmak.

–          Bir diğer durum ise, İngilizcede farklı dilde söylenmiş bir şeyi yazmak için kullanılan yazım biçimidir. İki harfi yan yana getirerek farklı sesler türetiliyor. mesela;

*ch  –  ç

*ph  –  f

*gh  –  ğ

*kh  –  bunun karşılığı Türkçe alfabede bulunmuyor. Bizim ‘ax’ kelimesindeki ses.

*zh  – j

*sh  – ş

…vb

Mesela Arapların deyişiyle olan ‘Halit’ ismi, ‘Khaled’ şeklinde yazılır.

Görüldüğü gibi bu yöntemle de birçok ses üretilebilir. Bu yöntem Şavakça ile aynı dil ailesinden olup genellikle Arap alfabesiyle yazılan Farsçanın Latin alfabesiyle yazılmasında da kullanılıyor.

Bu durumlar göz önünde bulundurularak en uygun yazım biçimi düzenlenmeli ve ona göre kendi sözlü edebiyatımızı kayıt altına almalıyız…

Bu konuda fikirlerinizi yazarsanız belki bir çözüm bulma yolunda biraz ilerlemiş oluruz.

Saygılarla…

Hazırlayan: Omar Doqhan

Reklamlar
Bu yazı Araştırma (Lêkolîn), Köşe Yazıları (Quncnivîs), Şavak Dili (Şekaki) içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

5 Responses to Şavakça İçin En Uygun Alfabe

  1. adnan bilen dedi ki:

    Değerli arkadaşlar şevak alfabesinde olduğunu yazdığınız harfler sanırım kürt alfabesindeki harflerdir. şevaklılarda (bende dahil biz burada şikaki aşireti diyoruz neticede fark eden bişey yok) kürt olduğuna göre günlük yaşamlarında en çok kürt alfebesini kullanıyorlardır. saygılar.

  2. Celal Koçoğlu dedi ki:

    ben daha çok ingilizcede kullanılan yöntemi kullanıyorum bireysel olarak: (bu da bir dağınıklığa yol açıyor,güney kürtleri bu problemleri çözmüşler bence ama bu bahsi diğer…)
    iki harfi yan yana getirerek yeni bir ses elde etmek:” kh” den “sert ğ” elde etmek gibi,örnek:
    “dayı” anlamına gelen “khalo”…”teyze” anlamına gelen “khaltı” gibi…
    konu değerli,devam edelim…

  3. Han Doğan dedi ki:

    Aynen size katılıyorum Celal Abi. Her yeni ses için farklı bir harf türetmek gerekmez. Harf karışımları yapmak daha şık olabilir.

  4. mehmet gün dedi ki:

    hocam şavakça ney onu anlamadım şavaklı bir aşiret ismi değilmi yani her aşiret konuştuğu dili kendi aşireti ismi ile mi anıyor. beritanlı da beritanca mı diyecek abicim şavakça diye birşey yok olsa olsa şavak şivesi olur konuştuğu dilde kürtçedir

  5. Han Doğan dedi ki:

    bizim bölgede kürtçenin bir çok şivesi konuşulduğu için biz kendi şivemizden bahsederken, ‘zıv(m)ane me’, ‘şekaki’ veya ‘şavakça’ diye söyleriz. bu farklı bir dil olduğu iddiası değil, sadece şiveye vurgudur.

Sen ne düşünüyorsun? (Derdê te çiye bra?)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s