Şavaklarda Zaman Kavramları

Şavaklılar halen Osmanlı Devletinin kullandığı Rumi takvimini de günlük hayatlarında kullanmaktadırlar. Ancak kullandıkları bu takvimin Rumi takvimi olduğunu kendileri bile bilmiyorlar. Ve bu takvime  kendilerince bir isim vermişlerdir : Be hesabê me (bizim hesapla). Bu takvim, normal Miladi takvim gibi olup, Miladi takvimi 13 gün sonradan takip etmektedir.  Şavaklılar Miladi takvim için yaptıkları isimlendirme ise  be hesabê dewlete (devletin hesabıyla) dır.

Şavaklılar dört mevsimi şöyle isimlendirir;

Zibistan : Kış

Bæhar : İlkbahar

Havîn (veya hovîn) : Yaz

Payîz (veya poyîz) : Sonbahar

12 ayın özel isimleri unutulmuş olup pek kullanılmaz. Onların yerine her mevsimde bulunan üç mevsimeatıf olarak; mevsimin ilk ayı, mevsimin orta ayı, mevsimin son ayı                  ( meh-e  … peşı-orte-paşı ) diye bir isimlendirme yapılır. Mesela yaz mevsimi aylarını ele alırsak;

Meh-a Havînê Peşî : Haziren

Meh-a Havînê Ortê : Temmuz

Meh-a Havînê Paşî : Ağustos

Bunun yanında  Hicri takvim ayları da kullanılıyor. Ama bunlar genellikle ibadet ile ilgili, önemli dini günler ile ilgili kullanılıyor, Ramazan ayı, Muharrem ayı gibi.

Şavaklılarda haftanın başlangıç günü Cumartesi, bitiş günü ise Cuma dır. Bir haftadaki günler şöyle isimlendirilir;

Paş-îni :  Cumartesi

Bazar (veya bozar): Pazar

Paş-bazar : Pazartesi

Sê-şem :  Salı

Çar-şem : Çarşamba

Penç-şem : Perşembe

Îni (Cîme) : Cuma

Cuma günü için iki isim kullanılabiliyor; ‘ini’ ve ‘cıme’. Bunlardan ‘ ini ‘   ‘mübarek gün’ manasına olup, Cuma gününün İslam dinindeki kutsallığına vurgudur. Diğer günlerin isimlendirilmesi ise genellikle Farsça’dakine benzerlik gösterir. Nitekim Farsça’da günler şöyledir;  Şenbeh(Cumartesi), Yekşembeh(Pazar), Doşenbeh(Pazartesi), Seşenbeh(Salı), Çarşenbeh(Çarşamba), Pençşenbeh(Perşembe), Comeh(Cuma).

Cumartesi(Paş-ini) ve Pazartesi(Paş-Bazar) ise yapı bakımından Türkçedekine benzerlik gösterir.

Hazırlayan: cinorek.org

Reklamlar
Bu yazı Araştırma (Lêkolîn), Kurmancî, Türkçe, Şavak Dili (Şekaki) içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

8 Responses to Şavaklarda Zaman Kavramları

  1. Aşiretin sesini ve yaşamını olduğu gibi yazıya dökmüşsün. Hayırlı çalışmalarından dolayı seni kutluyorum.

  2. ömer doğan dedi ki:

    İlgin için teşekkürler abicim.

    Senden de destek bekliyorum, bu siteyi zenginleştirmek için.

    Senin tarihi kaynaklardan yaptığın araştırmalar vardı onları da ekleyebiliriz.

    Selametle…

  3. Ahmet ŞAKAKLU (Şekaki) Şekakiatak dedi ki:

    Uygun gördüklerini ekleyebilirsin. Rabbime emanet olunuz.

  4. Hamit Demir dedi ki:

    Merhaba kardeşim.
    Bu çalışman güzel olmuş.
    Bunun gibi araştırmalarına, derlemelerine devam et.
    Unutma tüm Şavak arkandadır…

  5. güzel çalışmalarda bulunmuşsunuz tebrikler. devamını bekleriz. bu yazı ve paylaşımlarınızı sitemizde yayınlamak istiyoruz.

  6. napak dedi ki:

    Memnuniyetle….

  7. Anonim dedi ki:

    bu çalışmalarından dolayı çok teşekkür ederim yazın bende derinlemesine bir araştırma yapmayı düşünüyorum iran horasandan başlayacağım bakalım bütçeyi düzeltirsek selametle kalın

  8. hacıbekirli demirtaş dedi ki:

    Keşke şavakla alâkalı daha fazla bilgi olsa valahi aklım karıştı

Sen ne düşünüyorsun? (Derdê te çiye bra?)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s