Şavaklılar Ve Şavak Dili (Şekaki)

 Şavaklıların konuştuğu Şavak dili Kurmanci dilinin bir şivesidir. Bu şive, Kurmancinin Güney bölgelerinde konuşulduğu gibi gırtlaktan konuşulan bir şive değildir. Daha hafif ve sade bir dildir. Şavaklıların şivesi, Elazığ, Malatya, Dersim, Sivas, Erzincan, Adıyaman ve İç Anadoludaki bir kısmı Alevi,  bir kısmı Sünni olan aşiretlerin şiveleriyle benzerlikler gösterir. Bu benzerliklerin akrabalıktan mı, yaşam alanlarının ortaklığından mı veya yaşam biçimlerinden mi (göçer-yörük) olduğu tam olarak kestirilemez. Bazen bu şiveye Rojava Kurmancisi de denir.

Bu bölgedeki aşiretlerin başlıca kolları olan; Canbeg, İzol, Parçıkan, Şadıllı, Reşvan,  Şavak, Badıllı, Xelikan aşiretleri göçebe aşiretlerdir. Tarih boyunca daima yer değiştirmişlerdir çeşitli bölgelere göçler vermişlerdir. Bu göçler genelde çok uzak diyarlara olmuştur. Yeri gelmiş Şah İsmailin hışmına uğramış ta Horasanlara,Teberistanlara, kimi zaman Osmanlının iskan politikaları sonucu Anadolunun içlerine doğru Konya bozkırlarına, Kırşehire, Yozgata, Tokata, Amasyaya,Çukurovaya  …  sürülmüşlerdir.  Ama gittikleri yerlerde dillerini ve benliklerini yaşatmaları  yok olmalarını engellemiştir. 400 yıl önce Horasan’a  gönderilen aşiretlerimiz, orada da isimlerini muhafaza etmişler. Günümüzde halen aynı isimlerle varlıklarını devam ettiriyorlar.  O bölgede kurdukları ‘Çemişgezek Federasyonu’ (Bu isim daha sonra ‘Zafaranlu’ diye değiştirilmiş) adı altında Şadlu, Kowanlu, Şivakanlu, Raşvanlu, Kikanlu, Karaçorlu, Topkanlu, Hizolanlu (İzolanlu), Badinanlu, Helikanlu, Şeyhakanlu (Muhtemelen bizim aşiret; çünkü bir kolununda batıda Urmiye gölü çevresinde olduğu ki, o da meşhur Simko Şikak ın aşireti olmalıdır), Milanlu(Milli), …  diye toplanmışlar. İsimlere bakarsanız ne kadarda benzerlik olduğunu anlarsınız.

Dillerinde ki durumu gözlemlemek ve bizim dil ile olan benzerliklerini görebilmek için ise  o yörenin müziğine bakmak yeterli olur sanırım. Farsçanın etkisiyle oluşmuş olan hitabet tarzı hariç gerisi tamamen aynı bir dildir. Uzakları yakın eden internet ile biraz araştırma yapılırsa, benzerliklerin sadece isimler ve dilde olmadığı yaşam biçimi, giyim-kuşam benzerliğinin de olduğunu farkedebilirsiniz.  Onlar da göçebe yaşam tarzı yaşamışlar. Göç, yayla, çoban, koyun…  sözlü edebiyatlarında önemli bir yer tutar.
Goca me - İzady 1992Aşiretlerimizden yaşlıların sık sık söylediği Horasandan geldik ifadelerine gelince. Bu pek gerçekçi gelmiyor çünkü oradaki aşiretler de buradan gitmişler, ancak gidenlerin bazılarının geri dönmüş olma ihtimali de mevcuttur. Böylece o bazıları genel sanılmış olabilir. Bir diğer durum ise, bize dayatılmak istenen ‘Siz Horasan’dan geldiniz öyleyse Türkmensiniz sonradan asimile oldunuz’ tezidir. Bu tamamen uydurma bir tezdir. Çünkü Horasandaki soydaşlarımızn dilleri de inançları da aynıdır. Bazıları Kurmanci, bazıları Kırmancki konuşur. Mezhepleri de bir kısmı Alevi, bir kısmı Sünni-Hanefidir tıpkı bizdeki gibi.

kovanlu

Tarihi kaynakların her söylediğine inanmamak gerekir. Neticede onlar da insanlar tarafından hazırlanmış  verilerdir. En güvenli kaynak halkın kendisindedir…

Hazırlayan: Şekakan.wordpress.com

Reklamlar
Bu yazı Araştırma (Lêkolîn), Türkçe içinde yayınlandı ve , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

8 Responses to Şavaklılar Ve Şavak Dili (Şekaki)

  1. ömer doğan dedi ki:

    Horasan daki aşiretlerle ilgili videolar, ses kayıtları ve farklı görseller de var eimde. ilerki zamanlarda onları da eklerim.

  2. KURDISTAN dedi ki:

    Em xelke kurdistanene nek turkiye irak suriya iran,,, ewan dewleta KURDISTAN dagir kriye.em hemu kurdn nek turkiye irak suriya iran,,,

    we are kurds adn from KURDISTAN..longe live independed KURDISTAN

  3. Anonim dedi ki:

    reshi; brayet eziz nika ez to re vano; shikak name pero kurmanjo çimki kurdên irana kurmanja re vano:kurmanj-şikak, irak i vano: behdinani..numûne; simkoyi şikak(simkoyi kurmanj)

    • Dogania dedi ki:

      ımbazê delal, to rast vane… ma kurmanjime. yane ke kirdime… zona ma zi kurmanji yo…. labelê ma vazene ke zone ma kengî cuda yo… cudatî weş o, ne xelat o…

  4. efkan dedi ki:

    DEREŞORANLI KÖRAHMETLER BİZİM KATIRLARIMIZI ÇALDILAR şavaklılar da çok eziyet çektiler. 1964 senesi galiba biz kemah yaylalarına çıkarken orada dereşoranlı körahmetler bizim 6 tane katırımızı çaldılar. sonrada bunları refahiyede satarkan yakalandılar.Tam 4 kişi erzincan ağır caza mahkemsinde 6 şar sene ceza aldılar

  5. Anonim dedi ki:

    İstanbul’da yaşayan bir grup Şavaklı olarak İSTANBUL ŞAVAKLILAR DERNEĞİ’ni kurma çalışmalarına başlamış bulunmaktayız,İstanbul’da yaşayan tüm Şavaklıların katılımını bekleriz. İRTİBAT: Bülent Koçoğlu – 0537 397 16 23 Murat Çoban – 0532 652 11 34

  6. rıza dedi ki:

    Degerli Efkan bra dediğiniz doğru bunu babamdan duymuştum Dereşoran Köyündeki Körahmetler o zaman bizlerin tam 6 tane katırlarımızı çalmışlar sonrada bunları refahiyede satarkan yakalanmişlar. Katirlarimizi geri almışız . Onlardan 4 kişi erzincan ağır caza mahkemsinde 6 şar sene ceza almışlar.

Sen ne düşünüyorsun? (Derdê te çiye bra?)

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s